بیمارستانها مانند بنگاههای اقتصادی خدمات بهداشتی، درمانی و آموزشی به بیماران و مردم ارایه می کنند و غلب مردم هر کشور به شکل مستقیم (به شکل بیمار) یا غیرمستقیم، به این واحدها مراجعه می کنند. به موازات توسعه شهرنشینی ـ هر چند کیفیت زندگی افزایش یافته است ـ بیماری هایی نیز از شهرنشینی ایجاد شده است؛به همین جهت بیماستارنها باید پاسخگوی تقاضای روزافزون مراجعات منظم و نامنظم (تصادفی) بیماران باشند. از این رو این مقوله در سالهای اخیر در کشور مورد توجه قرار گرفته و تحقیق حاضرنیزکوششی در این زمینه است. در این مقاله سعی شده است تا در قالب یک الگوی اقتصادسنجی با استفاده از داده های ترکیبی مقطعی ـ سری زمانی برای 14 بیمارستان منتخب کشور طی دوره 1381-1372 و با به کارگیری روش «پانل دیتا» متغیرهای تأثیرگذار بر هزینه بیمارستانها بررسی شود.نتایج به دست آمده نشانگرآن است که هزینه نسبی بیمارستانهای منتخب در طی دوره مورد بررسی به قیمت های نسبی کار و سرمایه و تولید واکنش مثبت نشان می دهد؛ بنابراین برای کاهش هزینه نسبی باید یکی از این عوامل کاهش یابد. به عبارت دیگر یا باید تولید یا قیمت نسبی کار و قیمت نسبی سرمایه کاهش یابد.

از آنجایی که سرمایه گذاری در دانشگاه ها منجر به سرمایه گذاری در نیروی انسانی خواهد شد و سرمایه انسانی معمولا تاثیر بسزایی در رشد اقتصادی دارد بنابراین بررسی هزینه های آموزش عالی کشور و استخراج تابع هزینه آن علاوه بر کمک به برنامه ریزان توسعه برای ارزیابی هزینه های مرتبط با افزایش کمی یا ارتقای سرمایه های انسانی، می تواند به تخصیص بهینه اعتبارات هزینه ای و سرمایه ای در دانشگاه ها کمک نماید. هدف اصلی این تحقیق بررسی و تحلیل انواع هزینه در آموزش عالی و استخراج تابع هزینه آموزش عالی می باشد. به همین منظور با استفاده از اعتبارات هزینه ای و تعداد دانشجویان سال 1388 دانشگاه های غیرپزشکی (داده های مقطعی) تابع هزینه کاب داگلاس و ترانسلوگ آموزش عالی بر اساس روش های آماری و اقتصادسنجی استخراج شده اند. نتایج تحقیق حاکی از وجود صرفه جویی مقیاس در دانشگاه های نمونه می باشد. این بحث به لحاظ اقتصادی بیانگر آن است که با افزایش تولید (توسعه دانشگاه ها)، هزینه واحد تولید کاهش می یابد.هم چنین بررسی ها نشان داد که شکل تابع هزینه آموزش عالی از شکل عمومی و مرسوم تابع هزینه تبعیت می نماید. برآورد هزینه سرانه دانشگاه نیز در مقاطع تحصیلی با یکدیگر تفاوت دارند که این امر می تواند ناشی از قدمت، عوامل ساختاری، ترکیب نیروی انسانی، وضعیت فیزیکی و منطقه ای آنها باشد.

چکیده گستردهمعرفی:اقتصاد سایه جزء جداییناپذیر ساختار اقتصادی هر کشور بوده که همواره در کشورهای با سطح توسعه کمتر نسبت به کشورهای توسعهیافته شایع تر است. یک اندازه نسبتاً بزرگ از اقتصاد سایه آثار منفی زیادی را برای کل اقتصاد به همراه خواهد داشت زیرا منابع و نیروی کار را از اقتصاد رسمی جذب کرده، منابع عمومی را محدود میکند، اثربخشی سیاست ها را محدود کرده و باعث تحریف در آمار رسمی می شود،  همچنین رقابت ناعادلانه را علیه شرکت های رسمی که قوانین را دنبال می کنند افزایش خواهد داد. بنابراین جهت پیشگیری، شناسایی و مقابله با این پدیده دولت باید هزینه هایی متقبل شود. با توجه به اینکه افزایش مخارج نظامی نیز با امنیتی که در داخل هر کشور ایجاد میکند سبب تزریق سرمایه داخلی و خارجی به بخش های رسمی اقتصاد در کشور شده و اشتغال و تولیدناخالص داخلی را افزایش داده که درنتیجه این امنیت ناشی از افزایش هزینه در بخش نظامی، افزایش نظم اجتماعی، رونق اقتصادی، آرامش جامعه، افزایش خلاقیت و نوآوری، پیشرفت و توسعه جامعه، دسترسی به امکانات و تجهیزات مدرن و پیشرفته و درنهایت کاهش جرائم اقتصادی و فعالیت های زیرزینی و سایه ای در کشور به ارمغمان می آوردطی دوره مورد بررسی اقتصاد سایه به عنوان درصدی از تولید ناخالص داخلی در ایران دارای روندی صعودی با فراز و نشیب های نسبتأ کم بوده و در طی این دوره 35 ساله میانگینی برابر با 31/19 درصد به خود اختصاص داده است  و متغیر هزینه های نظامی به عنوان درصدی از تولید ناخالص داخلی تأثیری منفی و معنی دار بر اقتصاد سایه در بازه ی زمانی مورد مطالعه دارد،  یعنی به ازای هر واحد افزایش در هزینه های نظامی 134/0 درصد اقتصاد سایه کاهش می یابد.  متدولوژی:در این پژوهش از رویکرد مدلسازی معادلات ساختاری بر پایه حداقل مربعات جزئی و الگوی شاخص های چندگانه - علل چندگانه و نرم افزار SMART PLS جهت بررسی تأثیر هزینه های نظامی بر اقتصاد سایه در ایران طی بازه ی زمانی 1360 تا 1394 استفاده شده است.الگوی شاخص های چندگانه - علل چندگانه که شامل متغیرهای مشاهده شده مدل و متغیر پنهان اقتصاد سایه است، در قالب دو معادله صورت می گیرد. در معادله نخست، رابطه تبعی اقتصاد سایه و علل آن تبیین شده و در دومین معادله، چگونگی اثرپذیری شاخص ها از حجم اقتصاد سایه تصریح شده است. بنابراین مدل شاخص چندگانه - علل چندگانه دارای دوبخش مدل ساختاری و مدل اندازه گیری است. فرمول بندی ریاضی الگو به صورت زیر است:(1)                                          (2)                                         η: متغیر پنهان (اقتصاد سایه)؛  X: بردار (q×1) علل در مدل ساختاری؛ Y: بردار (p×1) شاخص ها درمدل اندازه گیری؛ λ: (p×1) ماتریس ضریب در مدل اندازه گیری؛ γ: (q×1) ماتریس ضریب علل در معادله ساختاری v: خطا در مدل ساختاری و 𝜀: یک بردار (p×1) خطای اندازه گیری در Yفرم رگرسیونی معادله ساختاری عبارت است از:فرم رگرسیونی معادله اندازه گیری نیز به شرح زیر است:(4)                                         همانطور که در معادله ساختاری و معادله اندازه گیری مشاهده می شود، متغیرهای هزینه های نظامی (me)، نرخ مؤثر مالیاتی (etax)، نرخ ارز در بازار رسمی (racmi)، نرخ ارز در بازار سیاه (unracmi)، باز بودن اقتصاد (open)، درآمد حاصل از منابع طبیعی (oilindex) و اندازه دولت (gov) به عنوان علل اندازه گیری اقتصاد سایه و همچنین متغیرهای مصرف انرژی (energy)، تقاضای پول (dmoney) و اشتغال (employ) به عنوان آثار اقتصاد سایه جهت برآورد مدل انتخاب شده است. یافته ­ها:با توجه به نتایج حاصل از این پژوهش، علائم ضرایب متغیرهای نرخ ارز در بازار رسمی،اندازه دولت، نرخ مؤثر مالیاتی، درآمد حاصل از منابع طبیعی، هزینه های نظامی و شاخص باز بودن اقتصاد در الگوی مورد بررسی، از نظر آماری معنی دار و علائم ضرایب در آنها با پیش بینی های نظری سازگار است. همچنین مقادیر برآورد شده پارامترها در الگوی مورد بررسی، نشان می دهد که در بین شاخص های منعکس کننده آثار اقتصاد سایه، اثر اقتصاد سایه بر مصرف انرژی و تقاضای پول، مثبت بوده و مطابق انتظار است. نتیجه:نتایج حاصل از تحلیل یافته ها نشان داد افزایش مخارج نظامی برای ایجاد زیرساخت های لازم جهت تولید ادوات نظامی در داخل کشور به جای خرید از خارج، ضمن کاهش وابستگی نظامی کشور به قدرت های نظامی جهان، باعث ایجاد اشتغال، رونق اقتصادی، افزایش درآمد ملی و همچنین کاهش فعالیت های غیرمتعارف و سایه ای خواهد شد. البته باید متذکر شد که اگرچه قدرت نظامی، عاملی در راستای تأمین امنیت داخلی و کاهش تهدیدهای خارجی است، اما با توجه به محدودیت بودجه، افزایش غیرمتعارف مخارج نظامی و جایگزینی آن با سایر مخارج در بخش عمومی مثل آموزشی، بهداشت و ... مانع از تخصیص بهینه  درآمد برای سرمایه گذاری های اقتصادی و اجتماعی شده، که عواقب نامطلوبی ایجاد خواهد کرد. علاوه بر این نرخ ارز رسمی، درآمد حاصل از منابع طبیعی، شاخص باز بودن اقتصاد، نرخ ارز در بازار سیاه، حجم دولت و نرخ مؤثر مالیاتی ازجمله عوامل اثرگذار بر اقتصاد سایه در ایران بوده که دراین بین متغیر درآمد حاصل از منابع طبیعی بیشترین اثر را بر گسترش اقتصاد سایه داشته است. اقتصاد سایه نیز بر مصرف انرژی، تقاضای پول و اشتغال تأثیر گذاشته که تأثیر آن بر اشتغال درمجموع بیشتر از اثر آن بر دو متغیر دیگر است. بنابراین پیشنهاد می شود:1- مسئولین با سازماندهی محیط کسب وکار با هدف هدایت فعالیت های حوزه اقتصاد غیررسمی به بخش رسمی اقتصاد و افزایش شفافیت اقتصادی 2- تبیین تأثیر هزینه های نظامی بر امنیت و زندگی شهروندان جهت ایجاد انگیزه برای پرداخت مالیات و جلوگیری از رواج اقتصاد سایه 3- کنترل و نظارت بیشتر بر بودجه، بخصوص بودجه نظامی برای جلوگیری از سوء استفاده­های احتمالی  4- براساس نتایج مطالعه با افزایش نقدینگی که سبب تورم می­شود و تورم نیز زمینه­ای برای اقتصاد سایه است، با اجرای سیاستهای پولی مناسب و انضباط مالی می توان از گسترش تورم و آثار زیان بار آن جلوگیری نمود

هدف این مقاله برآورد تابع مخارج فراغت خانوار نقاط شهری کشور بر اساس آخرین داده های سال 1401 است. به منظور تحقق این مسئله اثرگذاری عواملی چون سن، سطح سواد، جنسیت، وضعیت زناشویی و امکانات سرپرست خانوار بر هزینه فراغت خانوار بررسی شد و ضرایب مدل رگرسیون چندگانه با ابزار اقتصادسنجی برآورد گردید. بر اساس نتایج مدل، خانوارها با سرپرست مرد نسبت به خانوارهای دارای سرپرست زن هزینه کم تری برای فعالیت های فراغتی اختصاص می دهند؛ همچنین سرپرستان متأهل در مقایسه با سرپرستان مجرد هزینه کم تری صرف فراغت می کنند. برخورداری از مسکن و خودروی شخصی نیز در تخصیص هزینه به فراغت مؤثر است.

صنایع شیمیایی دارنده ی یکی از بزرگ ترین زنجیره های ارزش تولید در میان صنایع مختلف است و محصولات این صنایع به عنوان کالای واسطه ای در دیگر صنایع کاربرد وسیعی دارد. در این پژوهش تابع هزینه، کشش های جانشینی و خودی آلن، کشش های قیمتی، کشش های موریشیما، کشش انواع انرژی، و کشش بازدهی نسبت به مقیاس در هفت فعالیت منتخب صنایع شیمیایی با استفاده از آمار و اطلاعات سال های 4/1396-1/1381 برآورد شده است. نتایج نشان می دهد متوسط سهم اشتغال، دستمزد، ستانده و انرژی در صنایع شیمیایی از اشتغال، دستمزد، ستانده و انرژی کل بخش صنعت در دوره مورد بررسی به ترتیب برابر 38/6، 41/8، 28/13، و 45/17 درصد است. در تولید صنایع کود شیمیایی و ترکیبات نیتروژن، تولید پلاستیک و لاستیک مصنوعی، تولید الیاف مصنوعی، و تولید سایر فرآورده های شیمیایی تغییرات قیمت نهاده انرژی بیش تر از قیمت سایر نهاده ها هزینه های تولید را تحت تاثیر قرار خواهد داد. همچنین، حساسیت تقاضای موجودی سرمایه به تغییرات قیمت سرمایه بیش از سایر نهاده هاست و مقادیر کشش های جانشینی متقاطع تقاضا کوچک هستند. در فعالیت های تولید مواد شیمیایی اساسی، تولید صنایع کود شیمیایی و ترکیبات نیتروژن، تولید انواع رنگ و روغن جلا و پوشش های مشابه، و تولید الیاف مصنوعی کشش قیمتی گاز طبیعی بیش از سایر انواع انرژی است. در فعالیت های تولید سایر فرآورده های شیمیایی، تولید صابون، شوینده ها، ترکیبات تمیز کننده و براق کننده، عطرها و مواد آرایشی، و تولید پلاستیک و لاستیک مصنوعی کشش قیمتی برق بیش تر از سایر نهاده هاست. فعالیت های منتخب در این مطالعه دارای بازدهی فزاینده نسبت به مقیاس هستند و واحدهای بزرگ تر آن ها بر واحدهای کوچک تر ارجح است.

در اغلب مسائل ربات های موازی کابلی افزونه نرم انرژی بردار ورودی کنترل بهینه سازی شده است لیکن با وجود جنبه های مثبت آن مانند همواری و مشتق پذیری، در مساله ربات کابلی افزونه حاضر که ساختار کابل فقط در محدوده مثبت، مفهوم فیزیکی دارد، استفاده از تابع هزینه خطی از جنبه مدلسازی ریاضیاتی کافی می باشد. با این جایگزینی، بدون ایجاد خدشه در برقراری تحدب، مساله بهینه سازی روی ربات مذکور با حد پایین کشش و حد بالای گسیختگی و قید مساوی نیروی کشش کابل ها و پلتفرم متحرک حل شده است. نتایج شبیه سازی بیانگر این است که درحالی که جایگزینی مذکور در تابع هزینه تاثیر محسوسی در زمان حل مساله بهینه سازی با روش های عددی ندارد، کاهش در میانگین زمان صرف شده جهت دستیابی به پاسخ بهینه، حدود 3 برابر نسبت به روش تحلیلی با تابع هزینه دو مجذوری و به میزان حداقل 80 برابر نسبت به روش های عددی حاصل می شود.

در این مقاله مساله یافتن یک شبکه ارتباطی با حداقل هزینه در نظر گرفته می شود که در آن اولا شبکه چند کالایی و بدون جهت و ثانیا هزینه کمانها توابعی خطی قطعه بندی شده و مقعر از جریانها هستند. چند روش برای حل مساله بررسی می شوند: روش جستجوی تصادفی ترمودینامیکی، یک روش ابداعی بر پایه روش ارایه شده توسط مینوکس و یک روش ساده سازی لاگرانژی برای به دست آوردن حد پایینی همچنین نتایج محاسباتی سه روش بالا ارایه می شوند

در این پژوهش، تابع هزینه بانک رفاه همراه با توابع سهم نهاده های تولید بر مبنای اطلاعات مربوط به درآمد و هزینه کل بانک در سراسر کشور در فاصله سال های 1370 تا 1390 با استفاده از نرم افزار Eviews برآورد شده است. همچنین، برای منظور برآورد پارامترهای مربوط به معادلات تقاضای مشتق شده برای نهاده های تولید و محاسبه کشش جانشینی و قیمتی عوامل، فرم تابعی ترانسلوگ برگزیده شده است. در این تحقیق، هزینه بانک رفاه تابعی از قیمت عوامل تولید (نیروی کار، سرمایه فیزیکی، منابع مالی) و نیز سطح محصول (درآمدهای ناشی از پرداخت تسهیلات و سپرده گذاری ها و نیز درآمد ناشی از سایر فعالیت های بانک) در نظر گرفته شده است. نتایج حاصل از تحقیق، حاکی از این است که عوامل تولید بانک رفاه جانشین هم می باشند. کشش متقاطع سرمایه فیزیکی و نیروی انسانی بیشتر از کشش متقاطع نیروی انسانی و سرمایه فیزیکی است که نشان از تاثیر بیشتر سرمایه در هزینه های بانک دارد. همچنین کشش خودقیمتی نهاده سرمایه نسبت به سایر نهاده ها بیشتر بوده و حاکی از حساسیت بیشتر این نهاده در مقابل تغییر قیمت های نهاده ها است. طبق نتایج به دست آمده، می توان گفت، بانک رفاه با صرفه های ناشی از مقیاس و با بازدهی فزاینده نسبت به مقیاس مواجه است.

غذای اکثر مردم جهان، به خصوص کشورهای در حال توسعه دچار کمبود پروتئین شده است و از آنجا که پروتئین حیوانی نقش به سزایی در تغذیه بشر دارد، کیفیت و کمیت آن باید در حد مطلوب باشد. بنابراین شناخت ساختار هزینه صنعت مرغ گوشتی و پتانسیل های موجود در آن ضروری به نظر می رسد. مطالعه حاضر به بررسی سهم هزینه نهاده های عمده در تولید مرغ گوشتی در استان کردستان می پردازد. تعداد 74 واحد پرورش مرغ گوشتی شهرستان سنندج به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب و داده ها برای سال 1391 جمع آوری گردید. نتایج نشان داد، هزینه دان با 61 درصد بیشترین سهم را در مجموع هزینه متغیر به خود اختصاص داده و بررسی کشش های جانشینی موری شیما نشان دادند، سهم نسبی هزینه صعودی و میانگین کشش جانشینی برای کل داده ها،بیانگر بازدهی صعودی نسبت به مقیاس را نشان داد. اما این بازدهی، همواره صعودی نبود، لذا علاوه بر افزایش مقیاس، به سایر معیارها از جمله نحوه مدیریت واحدهای بزرگ تولیدی مرغ گوشتی نیز تاکید شود.